تامین اعتبار؛ چالش پیش روی ایجاد متروی غرب استان تهران به شمار می رود. در طرح فعلی؛ ۵۰ درصد هزینه اجرای مترو بر دوش شهرداری ها است اما پس از خواندن کامل این مطلب شاید شما هم با ما هم موافق باشید که کلنگ احداث مترو شهریار به زمین خواهد خورد اگر شهرداریها بهانه نیاورند
اسماعیل بکلیان خبرنگار ـ از اولین باری که کلنگ احداث خط ریلی (مترو) در حوزه مشق به زمین خورد؛ حدود دو دهه می گذرد، اما در هیچ زمانی مانند امروز، کارها روی ریل قانون نبود. کلنگی که حدود ۲۰ سال پیش با پیگیری نماینده وقت بر زمین زده شد، دو ایراد اساسی داشت؛ اول آنکه طرح فوق، اجرای قطار بین شهری بود نه مترو و از آن مهمتر اینکه؛ زیرساختهای قانونی در تعیین مجری و منابع مالی اجرای طرح پیش بینی نشده بود و توقف عملیات در حد کلنگ زنی؛ گواهی بر این ادعا است.
نماینده مردم حوزه مشق (محمودی شاه نشین) در دوره دهم نیز تلاش های زیادی برای اجرای مترو داشت اما باید اذعان داشت؛ متاسفانه تلاش ها و اتفاقات آن زمان هم بر مبنای گفتگوی بین دستگاهی بود (وعده و وعیدی بیش نبود) چرا که بعنوان یک خبرنگار، هیچ سازمانی را ندیدیم که در قبال این پیگیریها متعهد به انجام وظیفه و پاسخگوی سوال ما باشد و اشکال دوم و خیلی مهم دیگری هم وجود داشت؛ همان وعده و وعیدها هم برای احداث خطوط ریلی و اتصال به راه آهن جمهوری اسلامی بود نه مترو.
بررسی زوایای مختلف اتفاقات گذشته و آنچه امروز با آن روبرو هستیم نشان می دهد، تاسیس شرکت متروی غرب استان تهران و اقدامات این شرکت، مردم غرب استان تهران را به داشتن مترو بسیار نزدیک کرده است.
تکلیف شهرداری ها در قانون مشخص است
مطابق آنچه در قانون آمده است؛ انجام «مطالعات طرح جامع حمل و نقل و ترافیک» اولین گام در مسیر احداث مترو به حساب می رود در این طرح (که ضوابط خاص خود را دارد) اگر میزان جابجایی مسافر در ساعات پیک، به بالای ۸ هزار نفر برسد، در آن صورت، مطالعات فوق در قالب لزوم ایجاد احداث مترو شهریار به شورای عالی ترافیک کشور تقدیم می شود، اگر شورای فوق طرح مطالعاتی را تصویب نماید، شهرداری مجاز و موظف می شود که وارد فاز مطالعاتی اجرای خطوط ریلی شود. فرآیند بالا، حداقل دو سال زمان می برد.
ماده ۲ قانون حمل و نقل شهری:
در ماده ۲ قانون حمایت از سامانههای حمل و نقل ریلی شهری و حومه مصوب سال ۸۵ مجلس شورای اسلامی (مطلب مرتبط بخوانید) آمده است: «شهرداریهای شهرهای بالای پانصدهزار نفر جمعیت، با مشارکت دولت موظفند نسبت به تهیه طرح جامع حمل و نقل و ترافیک اقدام نمایند. در شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت، انجام مطالعات امکان سنجی سامانه حمل و نقل ریلی شهری و حومه بر مبنای مطالعات طرح جامع حمل و نقل و ترافیک مصوب، الزامی است. مرجع تصویب مطالعات یاد شده شورای عالی هماهنگی ترافیک شهرهای کشور است».
قانون فوق مشتمل بر هفده ماده و هفت تبصره در جلسه علنی روز یکشنبه مورخ بیست و دوم مرداد ماه یکهزار و سیصد و هشتاد و پنج مجلس شورای اسلامی تصویب و در تاریخ ۱۳۸۵/۶/۱ به تأیید شورای نگهبان رسید.
اجرای «مطالعات طرح جامع حمل و نقل و ترافیک » در شهرهایی که جمعیت آنها زیر ۵۰۰ هزار نفر است، باید با شهرهای مجاور خود همراه باشد، یعنی شهرداری شهریار و ملارد که هر کدام بالاترین جمعیت شهرهای حوزه مشق را به خود اختصاص دادهاند، جمعیت آنها زیر ۵۰۰ هزار نفر هستند، به این ترتیب قانون به آنها اجازه نمی دهد، حتی مطالعات «طرح جامع حمل و نقل و ترافیک» را به تنهایی انجام دهند مگر آنکه با شهرداری های مجاور خود وارد عمل شود.
عملکرد نماینده دوره یازدهم مجلس در احداث مترو
حدود دو سال پیش، شرکت متروی غرب استان تهران با حمایت های بی دریغ و پیگیریهای جدی حسین حق وردی تاسیس می شود (مطلب مرتبط بخواهیند). شرکت کنسرسیومی فوق با مشارکت شهرداری های؛ شهرقدس، باغستان، شهریار، اندیشه، ملارد و صفادشت تشکیل شد تا بتواند راهکار مناسبی را برای کوتاه کردن مسیر قانونی و آغاز عملیات احداث مترو شهریار (از صفادشت تا اتصال به مترو تهران) پیش بگیرد.
حسین حق وردی حدود دو سال پیش در گفتگوی خبری خود با رک نویس اظهار کرد: «اقدامات انجام شده در زمینه ایجاد مترو تا کنون در حد صفر است». و مطالب بالا بیانگر آن است که؛ نقطه صفر احداث خطوط ریلی، «مطالعات طرح جامع حمل و نقل و ترافیک» به شمار می رود و از آنجاییکه جمعیت شهرهای حوزه مشق، (در حال حاضر) هیچکدام به مرز ۵۰۰ هزار نفر نمی رسند، انجام مطالعات «طرح جامع حمل و نقل و ترافیک» اولیه هم غیرممکن است یعنی ما در همان نقطه صفر احداث خطوط ریلی متوقف بودیم. اینجاست که باید گفت؛ ابتکار عمل تاسیس شرکت متروی غرب استان تهران توسط حسین حق وردی قابل تحسین است.
قانون به نفع مردم خم شد
تاسیس شرکت خطوط ریلی (مترو) غرب استان تهران که در طبقه زیرین ساختمان شورای شهر شهریار دایر می باشد، نتیجه تلاش و ابتکار عمل حسین حق وردی نماینده مجلس در دوره دهم است هر چند ابعاد رسانه ای تاسیس شرکت و عملکرد آن بسیار ضعیف بود اما این شرکت با رایزنی و چانه زنی های پی در پی توانست قانون را به نفع مردم خم کند و شهرداریهای شهرهای غرب استان تهران را از نقطه صفر ماجرا عبور دهد.
شرکت فوق توانست اجرای «مطالعات طرح جامع حمل و نقل و ترافیک» که نقطه صفر ایجاد مترو است را در ذیل مطالعات شهر تهران بگنجاند و شهرداری تهران را متقاعد کند که روزانه حدود هشت هزار مسافر از غرب استان تهران (ملارد، شهریار و قدس) وارد این شهر می شوند لذا شهرداری تهران، شهرهای حوزه مشق را نیز در مطالعات طرح جامع حمل و نقل و ترافیک خود جای داد و ذیل این مطالعات، توانستند «شورای عالی ترافیک شهرهای کشور» را متقاعد کنند که؛ اولا این شهرهای غرب استان تهران به خطوط ریلی نیاز دارد و دوم آنکه این خطوط ریلی باید بصورت مترو باشد و حتما به متروی تهران متصل شود.
عدم همکاری شهرداری ها ترک فعل است…!
سالهاست که مترو یکی از مهمترین خواسته های مردم حوزه مشق است، عدم وجود مترو مردم را کلافه می کند حتی برای برخی مسافران، هزینه بالای سفر مهم نیست، آنها از هدر رفت بهترین ساعات عمرشان در ترافیک خسته هستند. تا آنجا که کاهش ترافیک سرسام آور جاده اندیشه و شهریار، در انتخابات شوراهای شهر هم مطرح شده است و شعار و وعده تقریبا تمام کاندیداهای شورای شهر به مردم، حل مشکل ترافیک بود.
حالا علاوه بر خواست مردم، زیرساخت های عملیاتی کردن اجرای مترو هم فراهم است. از سوی دیگر؛ تعهداتی که شهرداران و شوراهای شهری که عضو شرکت کنسرسیومی (شرکت مترو غرب استان تهران) هستند پای آن را امضاء کرده اند و تعهد کرده اند تا هر شهردار سهم تکلیفی خود را در ایجاد مترو تامین نماید هر چند این موضوع توسط قانون هم مشخص شده است. حال سوال اینجاست آیا هر شهردارانی که به تعهد خود در خصوص مترو عمل نکنند؛ ترک فعل نکرده است؟!
اگر نیاز است؛ مدعی العموم ورود کند
پایان دوره ششم نزدیک است، معمولا اعضای فعلی شوراهای شهر، بیشتر به فکر انتخابات بعدی هستند؛ برخی به این فکر هستند که آیا برای شورای هفتم، بیایند یا نه؟ برخی نگرانند، آیا اینبار می توانند از مرز تائید صلاحیت ها عبور میکنند یا خیر؟ و برخی نیز در فکر چینش تیم انتخاباتی جدید خود هستند و اینکه هزینه های انتخاباتی خویش را در تبلیغ و خرید رای از کجا تامین کنند. ما تلاش هیچکدام از کاندیداهای احتمالی شورای بعدی را نکوهش نمی کنیم اما انتظار بیجایی نیست نگران هستیم نکند، تامین اعتبار ایجاد مترو به حاشیه برود.
از اعضای شوراهای شهر شنیدیم که توپ احداث متروی شهریار را به زمین دولت انداخته اند در حالی که قانون وظایف دولت و شهرداری ها را بخوبی مشخص کرده است؛ دولت موظف است ۵۰ درصد هزینه راه اندازی، که شامل ریل گذاری، تجهیزات (آسانسور، پله برقی، نما) و واگن است را تامین نماید و شهرداری نیز موظف است هزینه حفر تونل و محل ایستگاه ها را مشخص و مهیا نماید.
سخن پایانی:
امروز همدلی میان همه مسوولین، بیش از پیش نیاز است اگر شورا و شهرداران شهرهای عضو شرکت مترو غرب استان تهران، نخواهند وظایف خود را به خوبی اجرا کنند، حقوق هزاران شهروند پایمال خواهد شد و اینجاست که ورود دادستان می تواند پاشنه آشیل باشد.
آقای دادستان شما مدعی العموم هستید مردم در مشکلات روزمره خود گرفتارند و این اصحاب رسانه هستند تا با تبیین آنچه اتفاق افتاده است، از شما مدد بگیرند تا پیش از آنکه دیر شود، محور همدلی باشید و دادرس مردم.
کار تمام است اگر…
ظاهر کار مطالعاتی و حتی مسیرهای اصلی مترو تا حدود زیادی مشخص است و شهرداری ها می توانند در مراکزی که مالک زمین هستند ایتسگاه ها را راه اندازی نمایند تا از بابت ارزش افزوده اراضی اطراف ایستگاه، بخش زیادی از هزینه مترو را تامین نمایند.
دستگاه های نظارتی (مطلب مرتبط) و امنیتی هوشیار باشند و همچنین از اعضای دلسوز و فهیم شورا و از شهرداران دعوت می نمائیم علیرغم وجود تمام مشکلات تامین بودجه که در شهرداری ها وجود دارد، نگذارند این فرصت از دست مردم برود، نگذارند با گذر زمان و درز رانت اطلاعاتی، اراضی اطراف ایستگاه ها به دست مافیای کثیف ثروت بیافتد. نگذارند مردم نا امید شوند و هرچه سریعتر وارد گود شوند و این کار را به سرانجام برسانند.