رک نویس – اسماعیل بکلیان؛ فشار به شهروندان برای کاهش تنش آبی در غرب استان تهران، استراتژی تک بعدی مسوولان است؛ درست مانند کل کشور که هر از گاهی بحث ارزان بودن نرخ آب، کاهش فشار آب، جیرهبندی و… از سوی برخی دولتمردان مطرح میشود و این در حالی است که مصرف خانگی آب کمتر از ۹۰ درصد کل مصرف آب است.
مطابق آنچه کارشناسان حوزه آب مطرح کردهاند، حدود ۹۷ درصد کل مصرف آب در حوزه کشاورزی و صنعت است و اگر تراکم جمعیت را در حوزه غرب استان تهران را بیش از حد مجاز در نظر بگیریم و دست و دل بازانه به میزان مصرف شهروندی بخواهیم بنگریم این تناسب مصرف از ۱۰ درصد در حوزه شهری تجاوز نخواهد کرد اما چرا مسوولان این قدر بر طبل مصرف بیرویه شهروندی میکوبند و به هدر رفت آب که در سایر حوزهها است و به عملکرد و تدبیر دولت برمیگردد هیچ نگاهی نمیکنند؟
در این یادداشت سعی ما بر این است به برخی از وظایف مسوولان در حوزه راهبرد دولت در مصرف بهینه آب بپردازیم. بر اساس آمار کارشناسان، اگر در حوزه مصرف ۹۰ درصدی آب فقط ۱۰ درصد صرفه جویی مهیا شود، دیگر بحرانی در حوزه تامین آب نخواهیم داشت.
فقدان تدبیر در اداره صنعت و معدن
معادن شن و ماسه فعال در غرب استان تهران یکی از بزرگترین مصرف کنندگان آب هستند ولی هیچ آماری از تعداد چاههای مجاز و غیرمجاز این معادن در اختیار ما نیست، آیا اداره کل صنعت معدن و اداره کل محیط زیست استان تهران نمیخواهد یک آمار دقیق از این مصرف آب را به مردم ارایه دهد؟
شرکت کاله و سایر شرکتهای پرمصرف در حوزه آب که اتفاقا درآمد خوبی هم دارند، اول آنکه مشخص کنند آب مصرفی خود را چگونه و با چه هزینهای تامین میکنند؟ و در حوزه آب چه خدماتی را به غرب استان تهران میدهند؟ آیا این قبیل شرکتها هم احتمالا دارای چاههای اختصاصی هستند؟!
ابهام بعدی اقدامات اداره جهاد کشاورزی
همه میدانیم شهرستان شهریار به عنوان نگین سبز غرب استان تهران(؟!)، یکی از قطبهای تولید محصولات باغی است. بنابراین بدون شک؛ اداره جهاد کشاورزی شهریار به عنوان متولی اصلی کنترل مصرف آب در غرب استان تهران به شمار میرود که سیستم آبیاری سنتی (غرق آبی) و انتقال غلط آب به باغات، دو عنصر هدر رفت آب است. اداره جهاد کشاورزی آیا قادر است میزان برداشت دقیقی از آبهای زیر زمینی را ارایه دهد؟ در این حوزه چه اقداماتی را پیش بینی و عملیاتی کرده است؟
به گزارش برخی باغداران، سهمیه آب یک باغ از منبع تامین آب گاهی به حدود ۴ ساعت هم بطول میانجامد درصورتی که اگر این مسیر لوله کشی مناسب داشته باشد به کمتر از ده دقیقه خواهد رسید و محاسبه این اتلاف آب و حذف هدر رفت میتواند به میزان قابل توجهی در کاهش مصرف آب کمک کند.
تغییر آبیاری سنتی به قطرهای و یا هر نوع دیگر از آبیاری صنعتی، نیز دومین عامل کاهش مصرف آب به شمار میرود. آیا اداره جهاد کشاورزی در این حوزه وظایف خود را به خوبی انجام داده است؟
در اینجا بخوانید: هشدار شورای شهرقدس درباره بحران آب و فرونشست زمین
تامین بودجه بزرگترین بهانه است
ارایه طرح مولد سازی از سوی دولت، برای اجرای امور بنیادی راهی پیش پای این اداره گذاشته است. چرا این اداره تا کنون در این حوزه مطالعات دقیقی انجام نداده است؟ شاید ما از اقدامات این اداره در حوزه مولدسازی و تولید ثروت برای امور زیربنایی خبر نداریم که بعید به نظر میرسد.
آبیاری فضای سبز در شهرداریها
سومین مصرف کننده بزرگ آب در غرب استان تهران، شهرداری ها هستند که متاسفانه به نظر میرسد تقریبا هیچ کدام از شهرداری ها در این حوزه، کاری در خور تحسین ندارند.
شهرداریها همچنان با تانکرهای آبرسانی، آب چاهها را برای آبیاری استفاده میکنند. لازم است بیشترین درآمد خود را از حوزه پروژههای عمرانی به سمت بهینه سازی آبیاری (قطرهای) و همچنین جایگزینی گیاهان کم مصرف تغییر دهند اما متاسفانه هرساله شاهد افزایش خشکیده شدن درختان قدیمی در شهرها هستیم و این تهدیدی بزرگ برای محیط زیست شهری بشمار میرود.
شرکت آب منطقهای و آبفا
بزرگترین هدر رفت آب در سیستم انتقال آب است؛ سیستم شاه لولههای انتقال آب آنقدر قدیمی و معیوب است که اگر مدعی شویم حدود نیمی از آب در همین لولهها هدر میرود، احتمالا بیراه نگفته باشیم.
آیا این شرکت برآوردی از میزان هدر رفت آب دارد؟ آیا پیش بینی هزینه تغییر لولههای قدیمی که هم باعث آلودگی آب و هم هدر رفت آب میشود را تهیه و طرح مسأله کرده است؟
یک اقدام ضروری و فوری
تمام آب حاصل از تصفیه خانه شاهد شهر را با فوریت به بالادست برگردانید. حدود دو سال پیش بود که شهرداری شهر اندیشه پذیرفت تا مطالعات این اقدام را انجام دهد و تا آنجا که ما اطلاع داریم این مطالعات با هزینهای حدود یک میلیارد تومان تکمیل و تحویل فرمانداری شد اما هیچگاه خبرنگاران محلی و دلسوز غرب استان تهران از محتوای این مطالعات باخبر نشدند و هیچ اقدام بعدی هم صورت نگرفت.
آب تولیدی این تصفیه خانه به پایین دست رها میشود و همین امر ظاهراً باعث بهبود منابع سفرههای زیرزمینی و آبادانی شهرستان پایین دست شده است و دستاورد چنین خدمتی باعث فقر بیش از حد منابع آبی شهریار شده است.
اگر این آب در چندین چاله بزرگ نظیر همان چاله چاسکو که پیش از این با نخالهها پر شدند انتقال یابند، میتواند هم یک منبع درآمدی باشد و هم یک امید برای جذب سفرههای زیر زمینی شود.
این آب برای شستشوی معابر، مصرف معادن، احداث پروژههای عمرانی و ساختمانی، آبیاری درختان بلوارها و سایر مصارف صنعتی شود.
در پایان این یادداشت، دو موضوع دیگر باقی میماند؛ یکی آب پنهان و دیگری فرهنگ سازی در مصرف بهینه آب که در یادداشتهای بعدی به آنها خواهیم پرداخت.
